พิพิธภัณฑ์จําลองสภาพแวดล้อมและจินตนาการ (theme park): Ghibli Museum

| Posted by admin
Dec 19 2014

Ghibli Museum พิพิธภัณฑ์ของ Ghibli Studio สตูดิโอผู้สร้างอะนิเมะชื่อดัง เช่น Spirited Away ภาพยนตร์รางวัลออสการ์ สาขาแอนิเมชัน Princess Mononoke และ My Neighbor Totoro ซึ่งสภาพแวดล้อมของพิพิธภัณฑ์กลายเป็นสื่อจัดแสดงที่โดดเด่นด้วยการจําลองสภาพแวดล้อมและจินตนาการมาจากอะนิเมะของ Ghibli ในการเข้าสัมผัสพื้นที่ที่ถูกออกแบบขึ้นเพื่อให้ประสบการณ์ที่รับรู้ไม่ได้ด้วยการชมภาพยนตร์

Ghibli Museum ตั้งอยู่ ภายในสวน Inokashira ของเมือง Mitaka บริเวณชานเมืองโตเกียว ซึ่งการออกแบบทางสถาปัตยกรรมได้ตอบสนองต่อสภาพแวดล้อมของพื้นที่โดยการให้อาคารฝังตัวไปกับพื้นที่สวน ขณะเดียวกันรูปแบบอาคารยังเป็นการจำลองมาจากอาคารที่พบในอะนิเมะของสตูดิโอ ขณะที่ประโยชน์ใช้สอยนอกเหนือจากพื้นที่จัดแสดงที่ให้อิสระในการเข้าชมทั้งภายในและภายนอกอาคารแล้ว ยังมีส่วนพื้นที่ร้านอาหารที่จำลองมาจากภาพยนตร์ด้วยเช่นกัน โดยผู้เข้าชมเป็นกลุ่มคนทุกวัยทุกช่วงอายุ ซึ่งแน่นย้ำถึงวัฒนธรรมอะนิเมะที่อยู่คู่กับสังคมญี่ปุ่นอย่างแนบแน่น

การออกแบบสื่อจัดแสดงอยู่ภายใต้แนวความคิด “let’s lose our way together” หรือ “กลับไปเป็นเด็กด้วยกัน” ซึ่งถูกแสดงออกผ่านทั้งภูมิสถาปัตยกรรม สถาปัตยกรรม และการจัดแสดง ที่จำลองมาจากอะนิเมะของสตูดิโอ รวมถึงการจัดแสดงเทคนิคการทำอะนิเมะหรือแอนิเมชัน และสภาพแวลล้อมภายในสตูดิโอของ Ghibli ที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าชมได้สำรวจ ค้นหา และเข้าชมนิทรรศการจัดแสดงได้อย่างอิสระทั้งภายในและนอกอาคาร เช่น

การจำลององค์ประกอบที่มาจากอะนิเมะ ทั้งภายในและนอกอาคาร ทั้งที่เห็นได้อย่างโดดเด่นและแอบซ่อนให้ค้นหา
Where A Film Begins นิทรรศการจัดแสดงสภาพแวดล้อมจำลองสตูดิโอ Ghibli รวมถึงให้ศิลปินมาวาดภาพจากอะนิเมะภายในนิทรรศการ
ห้องจัดแสดงที่จำลองสภาพแวดล้อมจากอะนิเมะแต่ละเรื่อง เช่น รถเมล์แมวจาก My Neighbor Totoro ห้องของแม่มดใน Spirited Away หรือหุ่นยนต์ทหาร ที่อยู่บนสวนหลังคาของพิพิธภัณฑ์

สื่อจัดแสดงส่วนใหญ่เป็นวัตถุจัดแสดงทั้งของจริงและจำลอง ที่มีการสื่อสารทางเดียว หรือไม่มีระบบปฏิสัมพันธ์ ยกเว้นวัตถุจัดแสดงที่เป็นกลไกเคลื่อนไหวที่ผู้เข้าชมสามารถเปิด หมุน หรือเลื่อนได้

การที่งานสถาปัตยกรรมของ Ghibli Museum ถูกสร้างขึ้นเพื่อให้สอดคล้องกับเมืองและบริบทที่เป็นสวนได้อย่างสอดคล้องแล้ว งานสถาปัตยกรรมยังได้ส่งผลกลับไปยังเมืองในเชิงภาพลักษณ์ของเมืองท่องเที่ยว ทำให้ Ghibli กลายเป็นสัญลักษณ์หนึ่งของเมือง ผ่านตัวละครที่ปรากฏตามสถานที่ต่าง ๆ ของเมือง เช่น ตุ๊กตา Totoro ที่อยู่ในสถานีรถไฟ หรือรถโดยสารที่มีภาพตัวละครจากอะนิเมะของ Ghibli เป็นต้น

นิทรรศการศิลปะมนต์เสน่ห์ไทย มรดก พลังสร้างสรรค์

| Posted by admin
Nov 22 2014


เป็นนิทรรศการที่นำเสนอพลังการรังสรรค์งานของช่างฝีมือและศิลปินชาวไทยที่ได้รับแรงบันดาลใจจาก โบราณวัตถุโดยการสร้างสรรค์ต่อยอดเพื่อสืบสานมรดกของชาติโครงการศิลปะครั้งนี้ได้รับการพัฒนาจาก นิทรรศการศิลปะ “ไทยไหลนิ่ง” ที่ Singapore Art Museum ในปี 2555  ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ Thai Cultural Fest จัดโดย the National Heritage Board, Singapore ร่วมกับกรมศิลปากร และสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย  กระทรวงวัฒนธรรม ประเทศไทย นิทรรศการศิลปะ ไทยไหลนิ่ง ประกอบด้วย ความหลากหลายของการสร้างสรรค์งานที่แสดงถึงรากเหง้าและความร่วมสมัย รวมไปถึงศิลปะที่เกี่ยวกับความเชื่อ ศาสนาในทางที่มีความหมายสำคัญ

หลักการของนิทรรศการศิลปะ มนต์เสน่ห์ไทย: มรดก + พลังสร้างสรรค์
1. จัดแสดงโบราณวัตถุตามจารีตประเพณีร่วมกับงานศิลปะร่วมสมัยเพื่อเน้นความสำคัญ ของความคิดสร้างสรรค์ผ่านผลงานต่อเนื่องจากอดีตจนถึงปัจจุบัน แสดงมรดกที่สืบช่วงและศิลปะร่วมสมัย เพื่อผู้ชมงานได้รับรู้ถึงประสบการณ์ที่ศิลปินร่วมสมัยได้ตีความหมายงานโบราณวัตถุ โดยช่างนิรนามผู้ควร ได้รับการยกย่องและเคารพนับถือ
2. ศิลปินได้รับแรงบันดาลใจจากการสัมผัสโดยตรงกับโบราณวัตถุพิพิธภัณฑ์เพื่อเป็นการกระตุ้นความ คิดสร้างสรรค์ในงานศิลปะ และแสดงความเคารพต่อช่างฝีมือในอดีต ซึ่งกิจกรรมความคิดสร้างสรรค์และงานฝีมืออุดมด้วยพิธีกรรม ระเบียบแบบแผน และการเคารพบูชา
3. จัดแสดงโบราณวัตถุที่ได้คัดเลือกมาจากกรมศิลปากรต่อสาธารณชน เพื่อการรู้คุณค่าของสิ่งของสืบทอดโบราณที่ถูกเก็บเอาไว้ในห้องเก็บของ สิ่งของหลายชิ้นจะได้รับการแสดงในที่สาธารณะเป็นครั้งแรก
4. เพิ่มคุณค่าและขยายการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์และพลังของการสร้าง ประกอบกับ พหุสาขาวิชาที่ก้าวพ้นหลักเกณฑ์จำกัดที่บ่อยครั้งต้องยึดในกรอบประวัติศาสตร์ศิลปะ โบราณคดีและการปฏิบัติสร้างงานศิลปะ รวมไปถึงการแบ่งแยกวิจิตรศิลป์และงานช่างฝีมือ
5. ให้ความสำคัญต่อผลงานพิพิธภัณฑ์และศิลปะร่วมสมัยที่แสดงถึงความเป็นไทย ที่หลอมรวมอัตลักษณ์ของท้องถิ่น ผลงานสร้างสรรค์แสดงถึงสินทรัพย์ทางวัฒนธรรม ซึ่งเพิ่มมูลค่าในเศรษฐกิจสร้างสรรค์และอุตสาหกรรมวัฒนธรรม

นิทรรศการศิลปะ มนต์เสน่ห์ไทย: มรดก + พลังสร้างสรรค์ ประกอบด้วยโบราณวัตถุกว่า 38  ชิ้น และการแสดงผลงานศิลปะร่วมสมัยใหม่โดยศิลปิน 19  ท่าน มนต์เสน่ห์ไทย: มรดก + พลังสร้างสรรค์ จะเป็นนิทรรศการที่น่าน่าสนใจและ ท้าทายสำหรับศิลปินที่รังสรรค์ผลงานศิลปะของตนเองจากการพินิจพิเคราะห์และตีความหมายงานโบราณวัตถุที่เป็นมรดก ตกทอดจากงานสะสมของชาติ เป็นเสมือนการย้อนเวลากลับไปเพื่อเคารพนอบน้อมฝีมือช่างนิรนาม ผู้สมควรได้รับการยกย่องและเคารพนับถือ

พิพิธภัณฑ์สถาปัตยกรรมไทย มรดกทางวัฒนธรรมอันสำคัญของชาติ

| Posted by admin
Oct 18 2014

สำหรับพิพิธภัณฑ์ที่เก็บบันทึกรวบรวมประวัติศาสตร์ทางศิลปะไทยที่น่าสนใจ เกิดขึ้นจากรากฐานทางวัฒนธรรมอันยาวนานและองค์ความรู้ทางศิลปะแบบสากล โดย ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ประติมากรชาวเมืองฟลอเรนช์ ประเทศอิตาลี อันก่อให้เกิดเป็นงานศิลปะไทยร่วมสมัย ที่เป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติ ว่าประเทศไทยเป็นชาติที่มีอารยะ งานศิลปะที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ขณะนี้เป็นผลงานทัศนศิลป์ จากศิลปินหลายรุ่น ซึ่งทุกๆ ผลงานถือเป็นงานระดับชั้นครู จะยืนหยัดได้ถึงความมุ่งมั่นของศิลปินไทย ในการคงไว้ซึ่งเอกลักษณ์ไทยอย่างเหนียวแน่น

ไทยเป็นชาติที่มีวัฒนธรรมในการก่อสร้างอาคารที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวมาช้านาน หลักฐานเก่าแก่ที่สุดที่หลงเหลืออยู่ คือสถาปัตยกรรมในสมัยเชียงแสนและสมัยสุโขทัย อิทธิพลที่ปรากฏอย่างเด่นชัด ของศิลปวัฒนธรรมไทย ส่วนใหญ่รับมาจากอินเดียและได้พัฒนาให้เหมาะกับท้องถิ่น และเชื้อชาติตามยุคสมัย โดยผ่านทางมอญศรีวิชัย และขอมกัมพูชา ส่วนที่ผ่านเข้ามาทางตรงก็คือ อิทธิพลทางพุทธศาสนา ทั้งที่ได้ปรับปรุงจากที่อื่น และที่คิดค้นขึ้นเป็นของตนเอง รวมทั้งเป็นตัวอย่างให้ชาติอื่นนำไปปรับปรุงอีกมากมาย สถาปัตยกรรมของไทยที่นับเนื่องเป็นประวัติศาสตร์นั้น ชนชาวไทยในสุวรรณภูมิได้ทุ่มเทสรรพกำลัง ทั้งกายและใจ ให้กับพุทธศาสนาโดยสิ้นเชิง ดังจะเห็นได้จากโบราณสถาน ที่พบเห็นได้ทั่วไปในดินแดนนี้ เช่น พระสถูปเจดีย์ พระปรางค์ และวัดวาอาราม โบสถ์ วิหาร เป็นต้น

สถาปัตยกรรมไทย มรดกทางวัฒนธรรมอันสำคัญของสังคมไทย โดยเฉพาะงานพุทธศิลปสถาปัตยกรรม ซึ่งคงจะไม่มีทางเกิดขึ้นได้หากขาดผู้สร้างสรรค์ ที่ประกอบไปด้วยช่างไทยแขนงต่างๆอาทิ ช่างปูน ช่างไม้ ช่างเขียน ช่างปั้น หรือที่เรียกรวมๆกันว่าช่างสิบหมู่ แต่บรมครูที่สร้างสรรค์เหล่านั้นจะทำผลงานผสานกันเป็นวงดนตรีแห่งสถาปัตย์ศิลป์อันสมบูรณ์มิได้เลยหากขาดซึ่งวาทยกรควบคุมวง ซึ่งในที่นี้ต้องยกให้แก่ผู้อุปถัมภ์ค้ำชูพระศาสนาและประดาช่างเหล่านั้น นั่นคือองค์พระมหากษัตริย์ไทยทุกพระองค์ ที่มีบทบาทต่อการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาในด้านต่างๆ ทรงเป็นผู้วางรากฐานอันสำคัญยิ่งให้แก่ประเทศชาติมาโดยตลอด

การเรียนรู้จากอินเตอร์เน็ตกับศิลปะในแบบต่าง ๆ ของต่างชาติ

| Posted by admin
Sep 29 2014

จากการมองย้อนหลังศิลปะในประเทศไทย แสดงให้เราเห็นว่า แบบอย่างของศิลปะตามประเพณีที่กระทำจำเจกันมานับเป็นร้อยๆ ปี จนถึงปลายศตวรรษที่แล้วนั้นได้ตกอยู่ในสภาวะที่จืดชืด และซ้ำซาก งานศิลปะแบบนี้อาจยังคงมีค่าอยู่ได้ สำหรับผู้ที่ขาดความเชี่ยวชาญ และผู้ที่นิยมของต่างประเทศเท่านั้นเอง ตามปกตินั้น ถ้าไม่มีสิ่งใดมาสกัดกั้นชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนตามธรรมดาแล้ว งานศิลปะซึ่งกำลังเสื่อมคุณค่านั้น ก็เป็นที่ยอมรับกันว่าเป็นศิลปะที่แสดงออก ซึ่งความรู้สึกทางประเพณี และฉะนั้นเอง ก็อาจกระทำกันไปอีกหลายสิบปีทีเดียว แต่ครั้นเมื่อมีเหตุการณ์สำคัญลางประการ มาเปลี่ยนสภาวะเดิมแห่งวัฒนธรรมขึ้น ส่วนหนึ่งของชนชั้นปัญญา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ได้แก่อนุชนรุ่นต่อไป ก็จะสำแดงปฏิกิริยาอย่างแข็งขัน นี้เป็นสิ่งซึ่งได้เกิดขึ้นแก่เมืองไทย และประเทศต่างๆ ในตะวันออก ซึ่งรับวัฒนธรรมตะวันตก คือ ระบบเศรษฐกิจ และการเพิ่มพูนความรู้ทางวิทยาศาสตร์ อารยธรรมแผนใหม่นั้นกระทบกระเทือนศิลปะแบบประเพณียิ่งนัก

โดยทั่วไป เราอาจากล่าวได้ว่าเท่าที่เศรษฐกิจของรัฐเป็นอยู่ในสมัยโบราณ มิได้มีการจับจ่ายใช้เงินที่จำเป็น หรือฟุ่มเฟือยอย่างสมัยเรา รายได้ส่วนใหญ่ของรัฐ ได้ถูกนำไปใช้สร้างวัดวาอาราม เพราะเป็นการสร้างกุศลผลบุญอย่างสูงสุดของชาวพุทธ ที่จะพึงกระทำได้ในชั่วชีวิตของตน ฉะนั้นเอง สิ่งก่อสร้างทางศาสนาจึงอุบัติโดยไม่หยุดยั้ง ซึ่งอำนวยให้ศิลปินไทย ทำงานศิลปะทุกสาขาได้อย่างดี  ในตอนปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๕ ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าอยู่หัว ประเทศไทยได้นำเอาอารยธรรมตะวันตกเข้ามาพัฒนาประเทศหลายประการ คือ การสร้างทางรถไฟ ถนนหนทาง โรงพยาบาล โรงเรียน การประปา การไฟฟ้า ฯลฯ เพราะว่ารายได้ของประเทศได้นำไปใช้เกี่ยวสาธารณะประโยชน์ของประชาชนเป็นสำคัญ การสร้างวัดวาอารามจึงสมดุดหยุดลง เป็นเหตุให้ศิลปะตามประเพณีมิได้เป็นไปอย่างปกติเช่นสมัยก่อน

การนำอารยธรรมตะวันตกเข้ามาใช้ ย่อมหมายถึงการนำเอาคุณสมบัติพิเศษทางศิลปะของตะวันตกเข้ามาด้วยหลายสถาน งานประติมากรรมและจิตรกรรมตามแบบจริงกึ่งพานิช ศิลปะก็ได้สั่งเข้ามาในประเทศไทย รวมทั้งสิ่งอื่นๆ เพื่อความหรูหราในหมู่ชนชั้นสูง ก่อให้เกิดรสนิยมใหม่ในศิลปะขึ้น ศิลปินและสถาปนิกชาวต่างประเทศได้ถูกสั่งเข้ามาทำงาน และนี่เองเป็นสิ่งกำหนดชะตากรรมของศิลปะ ตามแบบประเพณี ดังที่ได้กล่าวไว้แล้วว่าเป็นศิลปะในยุคเสื่อม ระหว่างสามสิบปีที่ผ่านมาในศตวรรษนี้ ประเทศไทย ซึ้งถึงคุณค่าทางวัฒนธรรมที่ได้รับความกระทบกระเทือนจากตะวันตก ความกระทบกระเทือนที่เรียกว่า “ความเจริญเติบโต” อันเป็นผลร้ายแก่วัฒนธรรมของเราหลายกรณีด้วยกัน

Museum Design วิวัฒนาการการออกแบบพิพิธภัณฑ์ศิลปะในกรุงนิวยอร์ก

| Posted by admin
Aug 20 2014

งานออกแบบพิพิธภัณฑ์มีการเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องทฤษฎี ไลฟสไตล์ และวัฒนธรรม ซึ่งสถาปัตยกรรมสามารถแสดงถึงความคิดความอ่านของคนในแต่ละยุค เนื่องจากตัวสถาปัตยกรรมสามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของมนุษย์ ฉะนั้นพิพิธภัณฑ์ในแต่ละสมัยจึงมีรูปแบบลักษณะเฉพาะ และมีรูปแบบการใช้งานที่แตกต่างกัน จากรูปแบบที่เป็นทางการ ซับซ้อน ไปจนถึงเรียบง่าย ลองมาดูงานออกแบบพิพิธภัณฑ์ที่น่าสนใจในแต่ละยุค

1.Museum of Orsay-รูปแบบทางการ
พิพิธภัณฑ์ที่เกิดจากการปรับปรุงของสถานีรถไฟเก่า ที่มีรูปแบบสถาปัตยกรรมเอกลักษณ์แบบโบซาร์ของฝรั่งเศสที่สร้างเมื่อ ค.ศ. 1898-1900 โดยการออกแบบจะให้ผู้คนสามารถชมงานศิลปะเป็นเส้นตรง มีรูปแบบที่เป็นทางการที่เรียบง่าย ตรงไปตรงมา โดยห้องเก็บผลงานจะอยู่ด้านหลัง ซึ่ง Museum of Orsay มีการรื้อถอนโครงสร้างเดิมของสถานีรถไฟน้อยที่สุด นั่นคือการออกแบบที่ยังคงรักษาสภาพแวดล้อมและวัฒนธรรมเดิมเอาไว้

2.Guggenheim Museum โดย Frank Lloyd Wright -รูปแบบทางการ
ในยุคของ Frank Lloyd Wright สมัยสถาปัตยกรรม modern  พิพิธภัณฑ์มีรูปแบบที่เป็นรูปทรงเรขาคณิตอย่างชัดเจน รูปแบบฟังก์ชัน Frank Lloyd Wright ได้นำทางลาด(ramp) ในการสร้างทางเดินให้คนชมงานจากชั้นบนถึงชั้นล่าง เนื่องจากขนาดพื้นที่ของพิพิธภัณฑ์มีขนาดจำกัด ทำให้ผู้เข้าชมงานสามารถชมงานศิลปะที่ติดตรงผนังค่อยๆลงไปจนถึงชั้นล่างสุด โดยมี skylight ที่ใช้ส่องแสงให้กับพื้นที่ภายใน โดยแสงไม่สามารถส่องถึงตัวงานศิลปะได้

3.the Museum of Modern Art -รูปแบบที่เรียบน้อย
พิพิธภัณฑ์ศิลปะในกรุงนิวยอร์ก ที่มีรูปแบบสถาปัตยกรรมที่ง่าย และน้อยที่สุด เป็นรูปแบบฟอร์มสี่เหลี่ยมธรรมดาสามัญ ลักษณะการออกแบบที่เรียบน้อยเกิดจากการแก้ปัญหาสภาพแวดล้อมโดยรอบเพื่อให้พื้นที่นี้เป็นพื้นที่สำหรับดูงานศิลปะโดยเฉพาะ โดยการสร้างสวนตรงกลางขึ้นมาเพื่อลดความหนาแน่นให้กับอาคารรอบๆ และสามารถตอบสนองในการจัดแสดงงานศิลปะได้มีประสิทธิภาพ

4.The Guggenheim Museum Bilbao-รูปแบบซับซ้อน
พิพิธภัณฑ์ที่เปลี่ยนภาพลักษณ์รูปแบบพิพิธภัณฑ์แบบดั้งเดิม ซึ่ง Frank Gehry ได้ลบล้างความคิดเดิมๆในการออกแบบพิพิธภัณฑ์ และการเข้าชมงาน  Gehry ได้สร้างทางเดินโค้งริมแม่น้ำในการเข้าถึงตัวสถาปัตยกรรม และการสร้างโถงทางเข้าที่มีทางเดินแคบๆที่ให้ความรู้สึกเหมือนเดินเข้าไปในหุบเขา ด้วยลักษณะโครงสร้างที่มีความซับซ้อนที่สร้างจากไทเทเนียม หินปูน และกระจก ทำให้ตัวสถาปัตยกรรมเหมือนงานประติมากรรมขนาดใหญ่ ซึ่ง Frank Gehry ได้ใช้โปรแกรมออกแบบ 3 มิติที่เรียกว่า CATIA? ช่วยให้ Gehry สามารถสร้างรูปแบบที่ซับซ้อน บิดโค้งได้อิสระ ไม่ว่าจะเป็นการคำนวณโครงสร้าง รูปแบบวัสดุล้วนใช้ CATIA ในการคำนวณ ส่งผลให้รูปแบบฟังก์ชันในการเข้าชมเปลี่ยนไป

งานออกแบบพิพิพธภัณฑ์ยังคงพัฒนาต่อไปเรื่อยๆ เราคงจะได้เห็นงานพิพิธภัณฑ์ที่น่าสนใจอีกมากมายในอนาคตข้างหน้า